Mechanizmy Rynkowe

Historia pieniądza · 16 listopada 2026

Najbogatszy bankier Polski upadł w TYDZIEŃ

Warszawa, 1793. Najbogatszy bankier Rzeczypospolitej, Piotr Fergusson Tepper, upadł, gdy klienci w kilka dni zażądali zwrotu wkładów. Pociągnął za sobą sześć innych banków warszawskich.

Co mówi lektor

Cały tekst filmu, scena po scenie. Liczby zapisane tak, jak czyta je lektor.

  1. Masz oszczędności u najbogatszego bankiera w Polsce. W niecały tydzień jego bank upada.
  2. Warszawa, rok tysiąc siedemset dziewięćdziesiąty trzeci. Bank Piotra Teppera lśni złotem, żeby klient czuł się bezpiecznie.
  3. Za wkłady płaci do ośmiu procent. Pożycza na osiemnaście. Królowi, państwu, a nawet rosyjskiemu dworowi.
  4. Na papierze zarabia krocie. Tylko pieniądze klientów leżą w cudzych pałacach.
  5. W styczniu zaborcy podpisują drugi rozbiór. Plotka obiega miasto: Tepper ma kłopoty.
  6. W niecały tydzień klienci żądają osiemnastu milionów. Tylko że ich pieniądze ma król, państwo i rosyjski dwór. A ci szybko ich nie oddadzą.
  7. Za Tepperem pada sześć innych banków. Wierzyciele odzyskają, według historyków, cztery grosze z każdej złotówki.
  8. Twój bank też nie trzyma w kasie wszystkich wkładów. Ale dziś do stu tysięcy euro gwarantuje Bankowy Fundusz Gwarancyjny.

Skąd to wiemy

Źródła: Teresa Stawiarska, „Karpowicze i bankier Tepper”, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 65 (4), 2017, s. 497–498 (majątek ok. 60–65 mln zł w 1791 r., oprocentowanie wkładów 6–8% i pożyczek ok. 18% rocznie, żądania wypłat 18 mln zł, siedem upadłych banków warszawskich, w tym Teppera, odzysk ok. 4% należności według badaczy); podstawowa praca: Wiktor Kornatowski, „Kryzys bankowy 1793 roku”, Warszawa 1937. Gwarancja depozytów: Bankowy Fundusz Gwarancyjny (bfg.pl, „Wysokość gwarancji BFG”, stan 2.10.2025): do równowartości w złotych 100 000 euro na deponenta w jednym banku. Materiał edukacyjny, nie jest rekomendacją.

Obraz w tym filmie to wideo wygenerowane przez AI.